
Kâğıt gramajı, bir metrekare kâğıdın gram cinsinden ağırlığıdır (g/m²) ve kâğıdın ne kadar kalın, sert ve dolgun hissettireceğini belirler. Genel bir kural olarak el ilanı ve broşürde 115–170 gr, katalog kapağında 250–350 gr, kartvizitte 300–350 gr kâğıt kullanılır. Doğru gramaj; ürünün kullanım amacına, katlanıp katlanmayacağına ve nasıl dağıtılacağına göre seçilir.
Gramaj tek başına kalınlığı belirler mi?
Gramaj ağırlığı ölçer, kalınlığı değil. Aynı gramajdaki iki kâğıdın kalınlığı (mikron) ve sertliği, kâğıdın türüne göre farklı olabilir. Örneğin 300 gr bristol karton, 300 gr kuşe kartona göre genellikle daha kalın ve dolgun hissedilir. Kaplamasız (hamur) kâğıtlar da aynı gramajdaki kuşe kâğıttan biraz daha hacimli olur.
Bu yüzden gramaj seçerken kâğıt türünü de birlikte düşünmek gerekir. Emin olmadığınızda matbaanızdan numune görmek en güvenilir yöntemdir.
Yaygın kâğıt türleri kısaca
- Kuşe (parlak veya mat): Yüzeyi kaplanmış, baskıda renkleri canlı ve keskin gösteren kâğıt. Broşür, katalog ve afişte en yaygın seçimdir.
- Hamur (1. hamur / ofset kâğıt): Kaplamasız, üzerine kolayca yazılabilen kâğıt. Antetli kâğıt, form ve bloknotta kullanılır.
- Bristol karton: Kalın, mat ve dolgun yapılı karton. Kartvizit, davetiye ve etiketlerde tercih edilir.
- Kraft: Kahverengi, doğal görünümlü kâğıt. Ambalaj, etiket ve doğal konseptli markalarda kullanılır.
- Dokulu ve özel kâğıtlar: Keten, çizgili veya metalik yüzeyli kâğıtlar; davetiye ve premium kartvizitlerde öne çıkar.
İşe göre önerilen gramajlar
| Ürün | Önerilen gramaj | Yaygın kâğıt türü |
|---|---|---|
| El ilanı (dağıtım) | 90–135 gr | Parlak veya mat kuşe |
| Katlamalı broşür | 115–170 gr | Parlak veya mat kuşe |
| Katalog iç sayfa | 115–170 gr | Kuşe |
| Katalog kapağı | 250–350 gr | Kuşe karton, genellikle selefonlu |
| Afiş / poster (iç mekân) | 135–170 gr | Kuşe |
| Kartvizit | 300–350 gr | Kuşe karton veya bristol |
| Davetiye | 300–350 gr | Bristol veya dokulu özel kâğıt |
| Antetli kâğıt | 90–100 gr | 1. hamur |
| Menü (tek sayfa, sık kullanım) | 300–350 gr | Kuşe karton, iki yüzü selefonlu |
| Amerikan servis | 80–100 gr | Hamur veya ince kuşe |
Bu aralıklar yaygın uygulamaları yansıtır; tasarımınız, bütçeniz ve kullanım koşullarınıza göre bir üst veya alt gramaj tercih edilebilir.
Gramaj seçerken düşünmeniz gerekenler
Ürün katlanacak mı?
Katlanacak broşürlerde çok kalın kâğıt seçmek, kırım çizgisinde çatlamaya yol açabilir. Özellikle koyu zeminli tasarımlarda bu çatlak beyaz bir çizgi olarak görünür. Genellikle 170 gr'ın üzerindeki kâğıtlar katlanmadan önce bigi (kırım izi) işleminden geçirilir. Kuşe kâğıtta katlama yapılacaksa selefon da çatlamayı azaltmaya yardımcı olur.
Nasıl dağıtılacak?
Sokakta elden dağıtılan ya da kapı kapı bırakılan el ilanlarında ince kâğıt hem ekonomiktir hem de yeterlidir. Otel lobisindeki broşürlükte haftalarca duracak bir broşürde ise daha kalın kâğıt, kenarların kıvrılmasını ve yıpranmayı önler. Antalya'daki otellerin klimalı lobileri ile nemli dış alanlar arasında dolaşan broşürler için bu fark daha da belirgindir.
Postayla gönderilecek mi?
Kataloğunuzu zarfla veya kargoyla gönderecekseniz, toplam ağırlık gönderim maliyetini etkiler. İç sayfalarda bir alt gramaja inmek, kalitede belirgin bir kayıp yaratmadan ağırlığı azaltabilir.
Ne kadar süre kullanılacak?
Tek etkinlikte dağıtılacak bir el ilanı ile yıl boyunca masada duracak bir menü aynı dayanıklılığa ihtiyaç duymaz. Uzun süre elle tutulacak ürünlerde hem gramajı artırmak hem de selefon eklemek ömrü uzatır.
Gramaj ve izlenim
Kâğıdın eldeki ağırlığı, ürünün değeri hakkında farkında olmadan bir izlenim yaratır. İnce bir kartvizit veya kolayca bükülen bir katalog kapağı, içerik ne kadar iyi olursa olsun özensiz bir görüntü verebilir. Öte yandan her ürünü en kalın kâğıda basmak da gereksiz maliyet ve ağırlık demektir.
Dengeli bir yaklaşım şöyledir: Markanızı temsil eden ve uzun süre saklanan ürünlerde (kartvizit, katalog kapağı, davetiye) kalın kâğıda yatırım yapın; hızlı tüketilen ürünlerde (el ilanı, amerikan servis) standart gramajla yetinin.
Gramajla birlikte düşünülecek kaplamalar
- Mat selefon: Yansımasız, şık görünüm; kartvizit ve katalog kapaklarında yaygındır.
- Parlak selefon: Renkleri canlandırır, fotoğraflı ürünlerde etkili sonuç verir.
- Soft-touch selefon: Kadifemsi dokusuyla premium his verir.
- Lak: Tüm yüzeye veya seçili alanlara (kısmi lak) uygulanarak parlaklık ve koruma sağlar.
Selefon kâğıda bir miktar sertlik ve kalınlık kattığı için, selefonlu bir 300 gr kartvizit selefonsuz olandan daha dolgun hissedilir.
Sık sorulan karşılaştırmalar
115 gr mı, 150 gr mı?
Her ikisi de broşür ve el ilanı için yaygındır. 115 gr kâğıt hafif ve ekonomik bir dağıtım ürünü için yeterlidir; 150 gr ise elde daha dolgun durur, baskının arka yüzden gölge yapma (arkayı gösterme) ihtimalini azaltır. Çift yüzü yoğun görselli broşürlerde bu fark daha belirgin hissedilir.
Kuşe mi, hamur mu?
Fotoğraf ve canlı renk ağırlıklı işlerde kuşe, üzerine yazı yazılacak veya doğal bir his istenen işlerde hamur kâğıt tercih edilir. Hamur kâğıt mürekkebi daha fazla emdiği için renkler kuşeye göre biraz daha yumuşak ve mat görünür; tasarım bu farka göre değerlendirilmelidir.
Dış mekânda kâğıt kullanılabilir mi?
Standart kâğıtlar yağmur, nem ve güneş altında hızla bozulur. Dış mekânda uzun süre kalacak işler için kâğıt yerine branda, vinil folyo veya suya dayanıklı sentetik malzemeler kullanılır. Antalya'da açık alanda kullanılacak ürünlerde gramajdan önce malzemenin kendisi seçilmelidir.
Dosyanızı kâğıda göre hazırlayın
Kâğıt seçimi dosyayı da etkiler. Hamur kâğıtta mürekkep yayılması daha fazla olduğundan çok ince yazılar ve küçük negatif (zemin üzerine beyaz) metinler dolabilir. Koyu zeminli tasarımlar kalın kâğıda katlanarak basılacaksa bigi işlemi gerektiğini önceden bilmek gerekir. Her durumda 3 mm taşma payı, CMYK renk modu ve 300 dpi görseller standart kuraldır.
Numune ile karar verin
Gramaj tablosu iyi bir başlangıç noktasıdır, ancak nihai kararı kâğıdı elinize alarak vermek her zaman daha sağlıklıdır. Matbaanızdan aynı tasarımın farklı gramajlarda basılmış örneklerini görmek ya da daha önce basılmış benzer işleri incelemek, hem dokuyu hem de kalınlığı somut olarak karşılaştırmanızı sağlar.
Özellikle kurumsal renkleriniz koyu veya doygun tonlardaysa, numune üzerinde rengin farklı kâğıt türlerinde nasıl göründüğüne de bakın. Aynı CMYK değerleri parlak kuşede canlı, hamur kâğıtta daha yumuşak ve bristolde daha mat görünebilir; bu farkı önceden görmek sürprizleri önler.
Doğru kâğıdı birlikte seçelim
Kelebek Digital Center'da teklif aşamasında ürününüzün kullanım amacına göre kâğıt türü ve gramaj öneriyor, isterseniz numune kâğıtları birlikte inceliyoruz. Broşür ve katalog, kartvizit ya da selefon kaplama gerektiren işleriniz için ürün, adet ve ölçü bilgisini teklif formu ile iletebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Broşür için kaç gram kâğıt kullanılmalı?
Katlamalı broşürlerde genellikle 115–170 gr kuşe kâğıt tercih edilir. Uzun süre standda duracak broşürlerde aralığın üst kısmı daha dayanıklı bir sonuç verir.
Kartvizit için 300 gr mı 350 gr mı daha iyi?
İkisi de kartvizit için uygun ve yaygın gramajlardır. 350 gr elde daha dolgun hissettirir; selefon eklendiğinde her iki gramaj da daha sert ve dayanıklı olur.
Kalın kâğıt katlandığında neden çatlar?
Kalın ve kuşe kâğıtlarda katlama sırasında yüzey liflerin gerilmesiyle kırılabilir. Bunu önlemek için katlamadan önce bigi (kırım izi) işlemi uygulanır.


